कुटुंबनियोजन
कुटुंबनियोजन तुम्हाला किती मुले हवीत, केव्हा व कधी हवीत हे ठरवण्याची मुभा देते. योग्य गर्भनिरोधक पद्धत निवडणे तुमचे आरोग्य, वय, जीवनशैली व भविष्यातील योजनांवर अवलंबून असते. आम्ही धांडे हॉस्पिटलमध्ये संपूर्ण गर्भनिरोधक काळजी व वैयक्तिक समुपदेशन पुरवतो.
कॉपर टी (IUD)
कॉपर टी (इंट्रा-यूटेरिन डिव्हाइस) हे दीर्घकाळ काम करणारे, उलटवता येणारे गर्भनिरोधक आहे. TCu 380A मॉडेल १० वर्षांपर्यंत प्रभावी असते आणि योग्यरीत्या बसवल्यास ९९% पेक्षा जास्त परिणामकारकतेसह उपलब्ध असलेल्या सर्वात विश्वासार्ह गर्भनिरोधक पद्धतींपैकी एक आहे.
- संप्रेरकविरहित — संप्रेरकांच्या पातळीवर परिणाम होत नाही.
- दीर्घकाळ टिकणारे — १० वर्षांपर्यंत, दररोजच्या कोणत्याही दिनक्रमाची गरज नाही.
- पूर्णपणे उलटवता येणारे — काढून टाकल्यानंतर प्रजननक्षमता लवकर परत येते.
- बाळंतपणानंतर लगेच किंवा मासिक पाळीदरम्यान बसवता येते.
गर्भनिरोधक गोळ्या
गर्भनिरोधक गोळ्यांमध्ये कृत्रिम संप्रेरके — प्रोजेस्टिन व इस्ट्रोजेन — असतात, जी ओव्हुलेशन रोखतात आणि त्याद्वारे गर्भधारणा टाळतात. योग्यरीत्या व नियमितपणे घेतल्यास त्या ९९% पेक्षा जास्त परिणामकारक असतात.
- दररोज, रोज त्याच वेळी घ्यायच्या.
- मासिक पाळी नियमित व हलकी करू शकतात, आणि पाळीतील वेदना कमी करू शकतात.
- गोळी थांबवल्यानंतर प्रजननक्षमता लवकर परत येते.
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घ्यायच्या; प्रत्येकासाठी योग्य नसतात — सल्लामसलतीद्वारे त्या तुमच्यासाठी योग्य आहेत का हे ठरवता येईल.
नसबंदी शस्त्रक्रिया (ट्युबेक्टॉमी)
नसबंदी शस्त्रक्रिया ही ज्या महिलांचे कुटुंब पूर्ण झाले आहे व ज्यांना आणखी मुले नको आहेत त्यांच्यासाठी कायमस्वरूपी गर्भनिरोधक पद्धत आहे. यामध्ये फॅलोपियन ट्यूब शस्त्रक्रियेने बंद किंवा कापल्या जातात, ज्यामुळे बीज गर्भाशयापर्यंत पोहोचू शकत नाही.
- कायमस्वरूपी मानली जाते — उलट करणे शक्य आहे पण नेहमी यशस्वी होत नाही.
- धांडे हॉस्पिटलमध्ये लॅपरोस्कोपीद्वारे केली जाते, म्हणजे लवकर बरे होणे व कमी व्रण.
- संप्रेरकांच्या पातळीवर किंवा मासिक पाळीवर परिणाम होत नाही.
- प्रक्रियेपूर्वी, सुजाण संमतीची खात्री करण्यासाठी सविस्तर समुपदेशन केले जाते.
जर तुमची नसबंदी झाली असेल व तुम्हाला पुन्हा अपत्य हवे असेल, तर काही प्रकरणांमध्ये फॅलोपियन ट्यूब पुन्हा जोडणे (उलट करणे) शक्य आहे. अधिक माहितीसाठी आमचे लॅपरोस्कोपी पान पहा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
माझ्यासाठी कोणती गर्भनिरोधक पद्धत योग्य आहे?
योग्य पद्धत तुमचे वय, आरोग्य, तुम्हाला मुले झाली आहेत का, तुम्हाला किती काळ गर्भनिरोधन हवे आहे, आणि तुमच्या वैयक्तिक पसंतीवर अवलंबून असते. डॉ. नीलिमा धांडे तुमच्याशी सर्व पर्यायांची चर्चा करतील व सर्वात योग्य पर्याय सुचवतील. कृपया अपॉइंटमेंट घेण्यासाठी आधी कॉल करा.
कॉपर टी किती परिणामकारक आहे?
योग्यरीत्या बसवल्यास, TCu 380A कॉपर टी ९९% पेक्षा जास्त परिणामकारक आहे — ज्यामुळे ती उपलब्ध असलेल्या सर्वात विश्वासार्ह उलटवता येणाऱ्या गर्भनिरोधक पद्धतींपैकी एक ठरते. ती १० वर्षांपर्यंत काम करते व तुमच्याकडून दररोज कोणतीही कृती करण्याची गरज नसते.
मला गर्भवती व्हायचे असल्यास कॉपर टी काढता येईल का?
होय. कॉपर टी कोणत्याही वेळी डॉक्टरांकडून काढता येते. प्रजननक्षमता सहसा खूप लवकर परत येते — बहुधा काढल्यानंतरच्या पहिल्या मासिक पाळीतच.
गर्भनिरोधक गोळीचे दुष्परिणाम होतात का?
काही महिलांना पहिल्या १–२ महिन्यांत सौम्य दुष्परिणाम जाणवतात — जसे की मळमळ, पाळीदरम्यान थोडासा रक्तस्त्राव, स्तनांमध्ये दुखणे, किंवा मनःस्थितीत बदल. शरीर जुळवून घेतल्यावर हे सहसा कमी होतात. दुष्परिणाम टिकून राहिल्यास किंवा त्रासदायक असल्यास, दुसरी गोळी किंवा पद्धत वापरून पाहता येते. गोळी नेहमी वैद्यकीय देखरेखीखालीच घ्या.
नसबंदी उलट करता येते का?
नसबंदी कायमस्वरूपी असण्याच्या उद्देशाने केली जाते. उलट करण्याची शस्त्रक्रिया (फॅलोपियन ट्यूब पुन्हा जोडणे) शक्य आहे व धांडे हॉस्पिटलमध्ये लॅपरोस्कोपीद्वारे केली जाते, परंतु यश हे मूळ नसबंदीसाठी वापरलेल्या पद्धतीवर व ट्यूबचा किती भाग शिल्लक आहे यावर अवलंबून असते. ही पद्धत निवडण्यापूर्वी निश्चित असणे महत्त्वाचे आहे.